Van Oud naar Nieuw in Parijs

Op onze eerste avond wonen we de dansvoorstelling Pulsations bij in Palais Garnier.

Zowel het pulserende ritme van de tijd als het kloppen van ons eigen hart vormt het overkoepelende thema van drie werken die ons meenemen in de wereld van de postmoderne danscultuur en grote namen uit muziek, choreografie, videobeelden en belichting samenbrengen in een fascinerend geheel.

De muziek van Max Richter en Zoltán Kodály vormt een perfecte match met de nieuwe creatie van de Amerikaanse Lucinda Childs, de choreografie van Sol León en Paul Lightfoot en de iconische danssolo ‘Lamentation’ van Martha Graham.

Op 30 december zijn we te gast in de Sainte-Chapelle, de 13^de-eeuwse kapel die met haar wonderlijk mooie glasramen als een prachtig reliekschrijn oprijst in het Île de la Cité en waar o.a. Marc-Antoine Charpentier nog maître de musique was. Het Orchestre Paris Classik verzorgt er een Nieuwjaarsconcert, waarvan het programma voorlopig nog een verrassing blijft. Maar muziek beluisteren op deze iconische plaats wordt een totaalbelevenis!

Rond 10 uur vertrekken we met de Eurostar vanuit Brussel-Zuid naar Paris-Nord, waar we rond 11.30 uur arriveren. Met de metro gaan we naar ons hotel.

Na het inchecken genieten we van een gezamenlijke lunch waarna we terugkeren naar het hotel voor een inleiding op de avondvoorstelling en de metro nemen voor een kort bezoek aan het Musée Jacquemart-André.

Edouard André, telg uit een familie van rijke protestantse bankiers uit Zuidoost-Frankrijk, kocht in 1868 aan de destijds pas aangelegde Boulevard Haussmann een perceel en gaf Henri Parent opdracht er een hôtel particulier te bouwen. Zowel Henri Parent als Charles Garnier waren prominente Franse architecten. Ze stonden lijnrecht tegenover elkaar in de legendarische architectuurcompetitie voor de opera in Parijs.

Parent, die het had moeten afleggen tegen Garnier, zal zichzelf overtreffen om van het huis een toonbeeld van het nieuwe Parijs te maken. Tussen 1869 en 1876 realiseert hij een groot en prachtig stadspaleis dat sterk geïnspireerd is op klassieke modellen door zijn perfect symmetrische plattegrond en de versiering van de gevels.

In 1860 was Edouard André al aan zijn verzameling begonnen:  kleine stukken edelsmeedwerk, sieraden, keramiek, miniaturen en wandtapijten. Hij kocht ook schilderijen van kunstenaars uit zijn tijd, zoals Delacroix, oriëntalistische schilders en landschapsschilders van de school van Barbizon. Samen met zijn vrouw Nélie Jaquemart vulde hij hun woning met een opmerkelijke collectie Franse, Vlaamse en Nederlandse schilderijen, fresco’s van Tiepolo, werken uit de Italiaanse Renaissance met doeken van Bellini, Uccello en Botticelli, en beeldhouwerk van Laurana en Donatello. Meubels en kunstvoorwerpen voltooien het geheel.

Na ons bezoek gaan we naar het Palais Garnier voor de avondvoorstelling (20 u).

Pulsations

Een nieuwe creatie van Lucinda Childs op muziek van Max Richter
De iconische solo Lamentation (1930) van Martha Graham op muziek van Zoltán Kodály
Schmetterling van Sol León en Paul Lightfoot op muziek van Max Richter

Rond 9 uur vertrekken we naar het Palais Garnier. Gisteravond waren we toeschouwers in de zaal, vanochtend brengen we een geleid bezoek achter de schermen. De Opéra de Paris vierde het 150-jarig jubileum van het Palais Garnier met een speciale rondleiding waarin de geschiedenis en de artistieke invloed van het gebouw centraal staan.

In 1858 ontsnapte Napoleon III ternauwernood aan een bomaanslag door drie Italiaanse anarchisten terwijl hij op weg was naar de opera in Le Peletier. Hij besloot meteen een nieuwe opera te laten bouwen met beter beveiligde toegangen, profiterend van het feit dat de hoofdstad, die volledig in de greep was van de Haussmann-renovatie, toch al één grote bouwplaats was.

De wedstrijd voor de Nieuwe Opera, een van de eerste architectuurwedstrijden, werd in december 1860 uitgeschreven voor een gebouw van 10.000 m² dat zich over een lengte van 150 m uitstrekte tussen de Boulevard des Capucines en de Rue de la Chaussée-d’Antin. Er werden 171 ontwerpen ingediend bij de jury, die deze bijna een jaar lang bestudeerde. Sommige waren afkomstig van zeer gerenommeerde architecten die nauwe banden hadden met de machthebbers, zoals Eugène Viollet-le-Duc, restaurateur van beroemde middeleeuwse monumenten (Carcassonne, de Notre-Dame …). Maar het was de jonge Charles Garnier, 35 jaar oud en met slechts één gebouw op zijn naam, die uiteindelijk werd gekozen.

De bouwwerkzaamheden zouden vijftien jaar duren, met onderbrekingen tijdens de oorlog van 1870 en de Commune. Het Palais Garnier werd uiteindelijk op 5 januari 1875 ingewijd, en zo voltooide de Republiek een gebouw dat onder het Keizerrijk werd begonnen.

Op de openingsavond werd Charles Garnier luid toegejuicht, maar de geschiedenis zal ook onthouden dat hij, omdat hij geen uitnodiging had ontvangen, zijn kaartje zelf moest kopen.

Na ons bezoek wandelen we langs de Avenue de l’Opéra tot aan het Louvre en langs de kaai tot de Pont Neuf, de oudste brug van Parijs, waar we kunnen oversteken naar het Île de la Cité, met zijn drie middeleeuwse architectonische meesterwerken: de Notre-Dame, de Sainte-Chapelle en de Conciërgerie. Alle maken integraal deel uit van het UNESCO-werelderfgoed “Parijs, oevers van de Seine”, dat sinds 1991 op de lijst staat.

Na een gezamenlijke lunch wandelen we naar de Notre-Dame, die na de verwoestende brand van 2019 werd heropgebouwd en eind 2024 opnieuw geopend.

Christine Achten zal er ons rondleiden en meer vertellen over de geschiedenis.

Eerst houden we even halt op het grote plein voor de kathedraal, de Place du Parvis-Notre-Dame. Daar bevindt zich, met een steen gemarkeerd,  het Point Zéro waar de stad is ontstaan en van waaruit alle afstanden tussen Parijs en andere steden in Frankrijk worden gemeten. Een van de interessantse plekken van Parijs, met een ondergrond vol verhalen.

Vandaag is het plein het decor van grootschalige archeologische opgravingen, die tonen hoe steden zich in lagen ontwikkelen. Er zijn sporen blootgelegd van opeenvolgende perioden:  middeleeuwse huizen en kelders, Merovingische en Karolingische graanputten uit de 6^de  tot 10^de  eeuw, en daaronder een dichtbebouwde Romeinse wijk uit de 4^de en 5^de  eeuw. Samen vormen de lagen bijna 20 eeuwen Parijse geschiedenis.

Na ons bezoek aan de Notre-Dame wandelen we naar de Sainte-Chapelle, dat andere architectonische wonder van het Île de la Cité. De Sainte-Chapelle is het enige overblijfsel van het koninklijk paleis van de Cité en werd halverwege de 13^de  eeuw gebouwd door Lodewijk IX, de toekomstige Saint-Louis. De kapel is opgevat als een reliekschrijn waarin de relikwieën van de passie en de politieke macht van de monarch worden verheerlijkt, en stond destijds bekend als de ’trap naar de hemel’. Lodewijk IX zou er onder andere de meest prestigieuze relikwieën van het lijdensverhaal van Christus in onderbrengen: de doornenkroon en een fragment van het Ware Kruis. Deze  belangrijke kruisrelieken had hij in 1239 gekocht van de Byzantijnse keizer Baldewijn II. Hij had er veel geld voor betaald en zelfs de kapel was lange tijd niet kostbaarder dan de relieken waar ze voor gebouwd werd.

Na twee branden en een overstroming werden vooral tijdens de Franse Revolutie grote delen van de Sainte-Chapelle geheel of gedeeltelijk vernield. Veel relieken werden gestolen en nooit meer gevonden en ook het orgel werd weggehaald. De meest kostbare relieken die men nog wel terugvond (o.a. de doornenkroon), worden nu in de Notre Dame bewaard.

Op deze wonderlijke plek maken we ons klaar voor het avondconcert (18 u).

Concert du Nouvel An à la Sainte-Chapelle

Orchestre Paris Classik
Het programma wordt later bekend gemaakt.

Vandaag verkennen we Le Marais. We vertrekken aan het hotel naar de Place des Vosges, waar we eerst het Maison Victor Hugo bezoeken.

De Franse dichter, toneelschrijver en romancier woonde van 1832 tot 1848 op de tweede verdieping van het voormalige Hôtel Rohan-Guéménée, aan de Place des Vosges 6, nu een museum gewijd aan leven en werk van de geniale schrijver van Les Misérables en Notre-Dame de Paris.  We kunnen er de studeerkamer bezoeken, de slaapkamer, de Chinese salon, de eetkamer… alle kamers waar Victor Hugo leefde, waar hij enkele van zijn grootste werken bedacht en schreef, waar hij zijn vrienden en minnaressen ontving.  Het museum herbergt ook meer dan 50.000 werken van allerlei aard: schilderijen,  tekeningen, beeldhouwwerken, prenten, foto’s, voorwerpen, een complete bibliotheek, een collectie manuscripten en aantekeningen uit belangrijke perioden van zijn leven.

De Place des Vosges heette tot het einde van de 18^de eeuw Place Royale en was gewijd aan koning Hendrik IV en later aan zijn zoon Lodewijk XIII. Deze ‘parel van de Marais’ is het ideale vertrekpunt voor een wandeling door een van de meest charmante historische wijken van de stad, vanwege haar erfgoedschatten en de sfeer die er heerst.

Om 11 uur wacht een gids ons op om ons door de Marais te loodsen.

We eindigen onze wandeling aan het Musée Picasso dat we na een vrije lunch bezoeken.

Het Musée Picasso is gevestigd in het Hôtel Salé, gebouwd tussen 1656 en 1660 door Jean Bouillier de Bourges.  Het huis dankt zijn naam aan de eerste eigenaar Pierre Aubert de Fontenay, die belast was met het zoutbeheer. De stad Parijs kocht het in 1964 en klasseerde het  in 1968 als historisch monument. In 1985 werd het museum geopend.

De barokke architectuur van het Hôtel Salé met de elegante trap en de rijk versierde plafonds vormt een interessant  contrast met de gedurfde en experimentele werken van de kunstenaar, die de artistieke stroming van de traditionele kunst naar het modernisme hebben gevoerd.

De collectie omvat meer dan 5000 kunstwerken en meer dan tweehonderdduizend archiefstukken. Op de derde verdieping vindt sinds 2014 de persoonlijke kunstverzameling van Picasso een onderkomen.

Na ons bezoek aan het museum, keren we terug naar het hotel voor een beetje vrije tijd en om ons op te maken voor een ontspannend en gezellig eindejaarsdiner.

Op nieuwjaarsdag rusten we niet op onze lauweren, maar gaan we meer Parijs verkennen.

We vertrekken ’s ochtends voor een bezoek aan het Musée de l’Orangerie.

Ontstaan als winteronderkomen voor sinaasappelbomen in de 19^de eeuw, werd de Orangerie in de Jardin des Tuileries een van de meest intieme musea van Parijs, gewijd aan  impressionistische en post-impressionistische kunst. Het herbergt werk van Cézanne, Renoir, Modigliani, Matisse, Soutine, Pisarro, Picasso… maar het is Claude Monet (1840-1926) die van dit museum een onbetwist hoogepunt maakt.

Vanaf het einde van de jaren 1890 tot aan zijn dood in 1926 wijdde de schilder zich voornamelijk aan zijn Nymphéas, waarvan het Musée de l’Orangerie een unieke collectie bezit. Monet maakte verschillende werken speciaal voor het gebouw en schonk de natie zijn eerste twee grote panelen als symbool van vrede, kort na de wapenstilstand op 12 november 1918. Hij ontwierp ook een buitengewone ruimte, bestaande uit twee elliptische zalen in het museum, die de toeschouwer de ‘illusie van een eindeloos geheel, van een golf zonder horizon en zonder oever’ geeft, zoals hij het zelf omschreef, waardoor de Waterlelies van de Orangerie een ongeëvenaard ensemble vormen. De surrealist André Masson noemde het in 1952 ‘een ware Sixtijnse Kapel van het impressionisme’.

In 2026 is het honderd jaar geleden dat Claude Monet (1840-1926) overleed. Ter gelegenheid van deze verjaardag organiseert het Musée de l’Orangerie een tentoonstelling die zich richt op de relatie tussen het werk van Monet en de tijd: Monet, peindre le temps. Er wordt een selectie gepresenteerd van bijna veertig schilderijen van Monet, voornamelijk afkomstig uit de collecties van het Musée d’Orsay en het Musée Marmottan Monet, maar ook uit bruiklenen van Franse en internationale openbare en particuliere verzamelingen, met uiteraard bijzondere aandacht voor de reeks Waterlelies.

Na ons bezoek is er vrije tijd en gelegenheid voor een vrije lunch.

In de namiddag bezoeken we het Grand Palais, het iconische tentoonstellings- en museumcomplex uit 1900, wereldberoemd om zijn gigantische glazen koepel en na vier jaar renovatie opnieuw geopend voor het publiek. Er zijn verschillende vrij toegankelijke ruimtes waarin de opmerkelijke architectuur herontdekt kan worden, maar het Grand Palais heeft ook een intensief cultureel programma met internationale tentoonstellingen, voorstellingen, optredens en ontmoetingen met de grote namen uit de hedendaagse kunstwereld.

Cézanne et nous is een unieke tentoonstelling gewijd aan Paul Cézanne (1839-1906) en zijn artistieke nalatenschap. Van Paul Gauguin tot Henri Matisse, Pablo Picasso, Piet Mondriaan, Joan Mitchell, Bridget Riley en Peter Doig: bijna 180 werken laten zien hoe het werk van Cézanne vanaf het einde van de 19^de eeuw tot op de dag van vandaag is ontdekt, geïnterpreteerd en getransformeerd.

Pas na 1880 kreeg Cézanne geleidelijk aan erkenning en na de Salon d’Automne van 1907, de eerste grote (postume) tentoonstelling van zijn werk, werd hij gezien als een belangrijke figuur van de moderniteit. Zijn oeuvre wordt een referentiepunt voor de avant-gardes van de 20e eeuw, die de relatie tussen schilderkunst en werkelijkheid onder de loep nemen.

Na ons bezoek gaan we met de metro naar het hotel waar we ons klaarmaken voor het gezamenlijk diner.

Na het ontbijt checken we uit en geven we onze bagage in bewaring in het hotel.

We vertrekken om 9 uur met de metro naar het Musée d’Orsay, dat sinds de opening in 1986  al bijna honderd miljoen bezoekers ontvangen heeft en terecht een van de beroemdste musea ter wereld is. Hier is niet alleen ’s werelds mooiste collectie impressionistische kunst te zien, maar vinden we ook meesterwerken uit de hele periode 1848-1914, een tijdperk dat gekenmerkt werd door ingrijpende maatschappelijke veranderingen en aanleiding gaf tot talrijke kunststromingen: realisme, impressionisme, symbolisme, fauvisme, art nouveau…

We brengen een geleid bezoek aan Mary Cassatt, Le choix de l’Indépendance, een grote tentoonstelling gewijd aan het werk van Mary Cassatt (1844-1926), die het Musée d’Orsay in 2026 organiseert in samenwerking met de National Portrait Gallery in Londen en het Museum of Fine Arts in Boston ter gelegenheid van de honderdste sterfdag van de kunstenares.

Mary Cassatt was een actief lid en steunpilaar van de impressionistische groep en is erin geslaagd een unieke identiteit te smeden in de kunstgeschiedenis van de late 19^de en vroege 20^ste  eeuw, aan beide zijden van de Atlantische Oceaan. Ze omschreef zichzelf als ‘Amerikaans, door en door Amerikaans’, maar baseerde haar kunst aanvankelijk op de picturale traditie van de oude meesters, die ze bestudeerde tijdens haar bezoeken aan Europa. Ze maakte zich los van haar rijke familie en woonde zes decennia in Frankrijk. ‘Ik ben onafhankelijk!’ verkondigde ze, ‘ik kan alleen leven en ik hou van werken.’

Ze blonk uit in ‘moeder-en-kind’-schilderijen en afbeeldingen van elegante jonge vrouwen, klaar om de moderne wereld te veroveren en hun onafhankelijkheid te verwerven.

Maar Mary Cassatts streven naar onafhankelijkheid bleef niet beperkt tot haar eigen carrière en artistieke benadering. Als fervent voorvechtster van de strijd van vrouwen voor het stemrecht spoorde ze haar tijdgenoten aan om ‘zich in te zetten voor het kiesrecht, want het zijn de vrouwen die zullen beslissen over de kwestie van leven of dood voor een natie’.

Na een gezamenlijke lunch in het restaurant van het museum gaan we terug naar het hotel en van daar met de metro naar de Gare du Nord.

Onze trein vertrekt om 17.55 u, de aankomst is Brussel is voorzien om 19.16 u